మీ ఫోన్ హ్యాక్ అవుతుందా? CERT-In హెచ్చరిక: వెంటనే ఈ సెట్టింగ్స్ మార్చండి!

అక్టోబర్ 15న ఆటోనామస్ AI ఏజెంట్లపై సైబర్ సెక్యూరిటీ ఏజెన్సీ CERT-In ఒక కీలకమైన హెచ్చరికను జారీ చేసింది. హ్యాకర్లు ఈ AI టూల్స్‌ను దుర్వినియోగం చేస్తూ సిస్టమ్‌లను హ్యాక్ చేయడం, డేటాను దొంగిలించడం లాంటి పనులకు పాల్పడుతున్నారు. నకిలీ యాప్‌లు, ప్రమాదకరమైన చాట్‌లు, అపరిమిత పర్మిషన్ల ద్వారా ఈ రకమైన దాడులు మన ఫోన్ల దాకా వచ్చేస్తున్నాయి. అందుకే, వెంటనే మీ స్మార్ట్‌ఫోన్, వాట్సాప్‌, UPI భద్రతను ఒకసారి చెక్ చేసుకోవడం చాలా అవసరం.

ముందుగా మీ ఫోన్ పర్మిషన్ల నుంచి సెక్యూరిటీ చెక్ ప్రారంభించండి. తెలియని యాప్‌లకు ఇచ్చి ఉన్న యాక్సెస్బిలిటీ (Accessibility), నోటిఫికేషన్ యాక్సెస్, యూసేజ్ యాక్సెస్ పర్మిషన్లను వెంటనే రద్దు చేయండి (Revoke). బ్రౌజర్‌లు, ఫైల్ మేనేజర్లు, చాట్ యాప్‌లలో 'Install unknown apps' ఆప్షన్‌ను బ్లాక్ చేయండి. గూగుల్ ప్లే స్టోర్‌లోకి వెళ్లి 'Play Protect' ఆప్షన్‌పై క్లిక్ చేసి స్కాన్ చేయండి. రియల్-టైమ్ స్కానింగ్ ఆన్ చేయమని అడిగితే వెంటనే సమ్మతించండి. కొత్త రకం మాల్‌వేర్లు మనకి తెలియకుండానే యాప్‌లను ఇన్‌స్టాల్ చేయడం, ఆటోమేటిక్ పనులు చేయడాన్ని ఈ స్టెప్స్ అడ్డుకుంటాయి.

CERT-In హెచ్చరిక: మీ ఫోన్, వాట్సాప్, యూపీఐలను వెంటనే ఇలా సెక్యూర్ చేసుకోండి

వాట్సాప్‌లో వచ్చే అటాచ్‌మెంట్లను ఎట్టిపరిస్థితుల్లోనూ గుడ్డిగా నమ్మకండి. చాట్‌లు, వాట్సాప్ డెస్క్‌టాప్ లేదా వెబ్‌లో వచ్చే ఏపీకే (APK), జిప్ (ZIP) ఫైళ్లను పొరపాటున కూడా ఓపెన్ చేయవద్దు. ఈ-చలాన్ (e-Challan) లేదా RTO అలర్ట్ పేరుతో ఏవైనా మెసేజ్‌లు వస్తే, వాటిని అధికారిక పరివాహన్ (Parivahan) పోర్టల్‌లో లేదా మీ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ వెబ్‌సైట్‌లో మాత్రమే సరిచూసుకోండి. వాట్సాప్‌లో వచ్చే అనుమానాస్పద మెసేజ్ ఛైన్లను వెంటనే రిపోర్ట్ చేయండి.

మీ UPI సెక్యూరిటీని మరింత పెంచండి. బయోమెట్రిక్ లేదా యాప్-లాక్‌తో మీ UPI యాప్‌ను లాక్ చేయండి. అలాగే ఒక రోజులో లేదా ఒకేసారి చేసే లావాదేవీల పరిమితిని (per-transaction limits) తగ్గించి సెట్ చేసుకోండి. ఫోన్ లేదా SIM కార్డ్ మార్చినప్పుడు 24 గంటల పాటు అనేక బ్యాంకులు లావాదేవీల పరిమితిపై నియంత్రణలు విధిస్తాయి, కాబట్టి అలర్ట్‌లను జాగ్రత్తగా గమనించండి. సపోర్ట్ చేసే ప్రతిచోటా పేమెంట్ అప్రూవల్స్ కోసం డివైజ్-లెవల్ బయోమెట్రిక్స్‌నే వాడండి. ఈరోజే మీ బ్యాంక్ 'సేఫ్టీ సెంటర్' ఫీచర్లను ఒకసారి చెక్ చేసుకోండి.

ఫోన్‌లో ఏమైనా అనుమానాస్పద యాక్టివిటీ జరుగుతోందేమో గమనించండి. Special app access లోకి వెళ్లి 'Display over other apps' ఆప్షన్‌ను చెక్ చేసి, తెలియని యాప్‌ల ఓవర్‌లే పర్మిషన్లను డిసేబుల్ చేయండి. బ్యాటరీ యూసేజ్‌ని చెక్ చేసి, బ్యాక్‌గ్రౌండ్‌లో ఎక్కువ బ్యాటరీ డ్రైన్ చేస్తున్న అనుమానాస్పద యాప్‌లను, బయటి నుంచి ఇన్‌స్టాల్ చేసిన (sideloaded) పరిచయం లేని యాప్‌లను వెంటనే అన్‌ఇన్‌స్టాల్ చేయండి. ఆ తర్వాత సాంసంగ్, గూగుల్, ఆపిల్ సపోర్ట్ పేజీల్లో పేర్కొన్న పై బ్రాండ్-స్పెసిఫిక్ స్టెప్స్‌ను పూర్తి చేయండి. ఆండ్రాయిడ్, ఐఓఎస్ (iOS) ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్‌లను ఎప్పటికప్పుడు అప్‌డేట్‌గా ఉంచుకోండి.

ఒకవేళ మోసం జరిగిందని అనుమానం వస్తే, క్షణాల్లో స్పందించండి. వెంటనే మొబైల్ డేటాను ఆపేసి, స్క్రీన్‌షాట్‌లు తీసుకోండి. సైబర్ ఫ్రాడ్ ద్వారా పోయిన నిధులను హోల్డ్‌లో పెట్టడానికి (fund-hold) వెంటనే 1930 హెల్ప్‌లైన్‌కు కాల్ చేయండి. నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్ పోర్టల్‌లో ఫిర్యాదు చేసి, అప్‌డేట్‌లను ట్రాక్ చేయండి. ఎల్లప్పుడూ అధికారిక యాప్ స్టోర్‌లు, వెరిఫైడ్ పోర్టల్‌లను మాత్రమే ఉపయోగించండి. అక్టోబర్ 15న CERT-In ఇచ్చిన హెచ్చరిక ఆధారంగా ఈ చిన్నపాటి జాగ్రత్తలు పాటిస్తే మీ డివైజ్ నిత్యం సురక్షితంగా ఉంటుంది.