పండుగ సేల్స్ వేళ సైబర్ మోసాల కలకలం! మీ వాట్సాప్, యూపీఐ ఖాతాలను ఇలా సురక్షితంగా ఉంచుకోండి!

పండుగల సేల్స్ వేళ సైబర్ మోసాలు ఒక్కసారిగా పెరిగిపోయాయి. అక్టోబర్ 1, 2026 రాత్రి నాటికి భారత్‌లో నకిలీ ఆఫర్లు, రీఫండ్ ఎరలు, వన్-టైమ్ పాస్‌వర్డ్ (OTP) ఉచ్చులతో స్కామర్లు విరుచుకుపడుతున్నారు. కంగారులో చెకౌట్ చేసేవారిని ప్రధానంగా టార్గెట్ చేస్తున్నారు. కాబట్టి, మీ వాట్సాప్, యూపీఐ (UPI), బ్యాంక్ యాప్‌లను వెంటనే సెక్యూర్ చేసుకోండి. కేవలం పది నిమిషాల వ్యవధిలోనే మీ షాపింగ్ వేగానికి అడ్డుపడకుండా మోసాల బారిన పడకుండా ఉండే మార్గాలను ఇక్కడ వివరంగా తెలుసుకోండి.

ముందుగా మీ వాట్సాప్ సెట్టింగ్స్ ఓపెన్ చేసి, టూ-స్టెప్ వెరిఫికేషన్ ఎనేబుల్ చేసుకోండి. దీనికోసం బలమైన పిన్, రికవరీ ఈమెయిల్ ఐడీని సెట్ చేయండి. ఆ తర్వాత 'లింక్డ్ డివైసెస్' విభాగంలో అనుమానాస్పద డివైస్‌లను లాగ్‌అవుట్ చేయండి. మీ వ్యక్తిగత చాట్‌లను లాక్ చేసి, సీక్రెట్ కోడ్ పెట్టుకోండి. ప్రైవసీ సెట్టింగ్స్‌లో గ్రూప్ పర్మిషన్లను 'మై కాంటాక్ట్స్ ఎక్సెప్ట్'కి మార్చండి. అకౌంట్ రికవరీ సేఫ్‌గా ఉండటానికి ఎండ్-టు-ఎండ్ ఎన్‌క్రిప్టెడ్ బ్యాకప్‌లను ఆన్ చేసుకోండి.

వాట్సాప్, యూపీఐ, బ్యాంక్ యాప్‌ల సెక్యూరిటీ చెక్‌లిస్ట్

యూపీఐ యాప్‌ల కోసం.. మీ బ్యాంక్ సెట్టింగ్స్ ద్వారా రోజువారీ లావాదేవీల పరిమితిని తగ్గించుకోండి. గూగుల్ పే (Google Pay) ఓపెన్ చేసి ప్రొఫైల్ > సెక్యూరిటీలోకి వెళ్లి 'యాప్ లాక్' ఎనేబుల్ చేసుకోండి; పేమెంట్స్ విభాగంలో 'ఆటోపే మ్యాండేట్లను' ఒకసారి చెక్ చేయండి. ఫోన్‌పే (PhonePe)లో 'మై మనీ' > 'మ్యాండేట్స్'కి వెళ్లి అనవసరమైన వాటిని డిజేబుల్ చేయండి. భీమ్ (BHIM) యాప్‌లోనూ మ్యాండేట్ పరిమితిని తగ్గించడం లేదా క్యాన్సిల్ చేయడం చేయవచ్చు. గుర్తుతెలియని వ్యక్తుల నుంచి వచ్చే మనీ కలెక్ట్ రిక్వెస్ట్‌లను నిరభ్యంతరంగా రిజెక్ట్ చేసి, ఆ నంబర్లను బ్లాక్ చేయండి.

జియో, ఎయిర్‌టెల్, వి: సిమ్-స్వాప్, పోర్ట్-అవుట్ మోసాలకు చెక్ పెట్టండిలా!

సిమ్-స్వాప్ (SIM-swap) మోసాల బారిన పడకుండా ఉండాలంటే మీ ఫోన్ సెట్టింగ్స్‌లో 'సిమ్ పిన్' (SIM PIN) ఎనేబుల్ చేయండి. ఒకవేళ సమస్య వస్తే జియో వినియోగదారులు 'MyJio' యాప్‌లోని సెట్టింగ్స్ > 'సస్పెండ్/రెజ్యూమ్' ఆప్షన్ ద్వారా వెంటనే సిమ్ ఫ్రీజ్ చేయవచ్చు. ఎయిర్‌టెల్ యూజర్లు 'Airtel Thanks' యాప్‌లో హెల్ప్ > లాస్ట్ సిమ్ > బ్లాక్ సిమ్ ఎంచుకోవాలి. వొడాఫోన్ ఐడియా (Vi) వినియోగదారులు 'Vi' యాప్‌లో లాస్ట్ సిమ్ ఆప్షన్ ఉపయోగించవచ్చు. ఏమైనా తేడా అనిపిస్తే, వెంటనే వేరే ఫోన్ నుండి కస్టమర్ కేర్‌ను సంప్రదించి సిమ్ సస్పెండ్ చేయించి, కొత్త సిమ్ తీసుకోండి.

నకిలీ డీల్ యాప్‌లు, డెలివరీ, రీఫండ్ ఉచ్చులతో జాగ్రత్త!

నకిలీ ఆఫర్ యాప్‌లను గుర్తించాలంటే ప్లే స్టోర్‌లో డెవలపర్ పేరు, రివ్యూలు, అప్‌డేట్ వివరాలను జాగ్రత్తగా గమనించండి. అనధికారిక మూలాల (సైడ్‌లోడింగ్) నుండి యాప్‌లను డౌన్‌లోడ్ చేయకండి. ట్రాకింగ్ లేదా రీఫండ్ పేరుతో వచ్చే లింక్‌లను అస్సలు నమ్మకండి, వాటి డొమైన్ పేరు సరిగ్గా ఉందో లేదో చెక్ చేయండి. కొత్త సేలర్స్ వద్ద కొనుగోలు చేసేటప్పుడు 'క్యాష్ ఆన్ డెలివరీ' ఎంచుకోవడమే శ్రేయస్కరం. డబ్బులు పొందడానికి ఎప్పుడూ ఓటీపీ (OTP) షేర్ చేయాల్సిన అవసరం లేదు, క్యూఆర్ (QR) కోడ్ స్కాన్ చేయాల్సిన పనిలేదు అనే విషయాన్ని గుర్తుంచుకోండి.

వెంటనే స్పందించే మార్గాలు, హెల్ప్‌లైన్ నంబర్లు

పొరపాటున ఏమైనా అనుమానాస్పద లింక్‌పై క్లిక్ చేశారా? వెంటనే ఫోన్‌ను 'ఎయిర్‌ప్లేన్ మోడ్'లో పెట్టండి. ఆ పేజీ స్క్రీన్‌షాట్లు తీసి, అనుమానాస్పద యాప్‌లను అన్‌ఇన్‌స్టాల్ చేసి ప్లే ప్రొటెక్ట్ (Play Protect) రన్ చేయండి. అఫీషియల్ యాప్ ద్వారా మీ యూపీఐ పిన్ (UPI PIN) రీసెట్ చేసి, మ్యాండేట్లను రద్దు చేయండి. వాట్సాప్ పిన్, సీక్రెట్ కోడ్ మార్చండి. సైబర్ మోసం జరిగి డబ్బులు పోతే వెంటనే 1930 నంబర్‌కు కాల్ చేసి ఆ ట్రాన్స్‌ఫర్‌ను ఫ్రీజ్ చేయించండి. అలాగే మీ బ్యాంక్‌కు సమాచారం అందించి, యాప్ ద్వారా కార్డులను లాక్ చేసి సైబర్ క్రైమ్ పోర్టల్‌లో ఫిర్యాదు చేయండి.

ఫ్యామిలీ సేఫ్టీ చిట్కాలు, ఫోన్ పెర్ఫార్మెన్స్ టిప్స్

మీ కుటుంబ సభ్యుల భద్రత కోసం గూగుల్ ఫ్యామిలీ లింక్ (Google Family Link) ఎనేబుల్ చేయండి. వాట్సాప్‌లో అపరిచిత వ్యక్తుల కాల్స్‌ను సైలెంట్ చేయడంతో పాటు అనుమానాస్పద కాంటాక్ట్స్‌ను బ్లాక్ చేయండి. ముఖ్యమైన చాట్‌లను పిన్ చేయడం, బ్యాంక్ మెసేజ్‌లను స్టార్ చేయడంతో వేగంగా చెక్ చేసుకోవచ్చు. ఇక షాపింగ్ సమయంలో స్మూత్ చెకౌట్ కోసం.. షాపింగ్ యాప్‌ల క్యాషే (Cache) క్లియర్ చేయండి, బ్యాక్‌గ్రౌండ్ యాప్‌లను క్లోజ్ చేసి, స్టోరేజ్ ఖాళీగా ఉంచుకోండి. ఈ చిన్న జాగ్రత్తలు మీ షాపింగ్ అనుభవాన్ని సురక్షితంగా, వేగవంతంగా మారుస్తాయి.