వాట్సాప్‌లో ఈ-చలాన్ మెసేజ్ వచ్చిందా? క్లిక్ చేస్తే మీ బ్యాంక్ ఖాతా ఖాళీ!

దేశవ్యాప్తంగా సైబర్ కేటుగాళ్లు మళ్లీ పంజా విసిరారు. ఈరోజు (సెప్టెంబర్ 12) నకిలీ ఈ-చలాన్ (e-challan) సందేశాలతో వాట్సాప్‌లో హల్‌చల్ చేస్తున్నారు. చలాన్ చెల్లించాలంటూ పంపే ఆండ్రాయిడ్ ఫైల్ (APK) ను క్లిక్ చేస్తే చాలు... ఫోన్ హ్యాక్ అయిపోయి, యూపీఐ బ్యాలెన్స్ మొత్తం ఖాళీ అయిపోతోంది. ఆర్‌టీవో పేరుతో జరుగుతున్న ఈ సైబర్ మోసంపై ఇప్పటికే భారత సైబర్ సెక్యూరిటీ ఏజెన్సీ హెచ్చరించగా, రాత్రికి రాత్రే పోలీసులకు ఫిర్యాదులు వెల్లువెత్తాయి. వాట్సాప్‌లో వచ్చే ఎలాంటి చలాన్ APK ఫైల్‌నైనా అస్సలు నమ్మకండి! జరిమానాలు ఏమైనా ఉంటే కేవలం అధికారిక వెబ్‌సైట్లలో మాత్రమే చెక్ చేసుకుని చెల్లించండి.

ఒక్క 30 సెకన్ల పాటు ఆలోచించండి! అసలైన ట్రాఫిక్ చలాన్లు ఎప్పుడూ తెలియని నంబర్ల నుంచి APK ఫైళ్ల రూపంలోనో, షార్ట్ లింక్‌ల (Short links) రూపంలోనో రావు. మీకు ఏమైనా పెండింగ్ చలాన్లు ఉన్నాయో లేదో తెలుసుకోవడానికి నేషనల్ eChallan పోర్టల్ లేదా మీ రాష్ట్ర అధికారిక వెబ్‌సైట్, యాప్‌లను మాత్రమే వాడండి. ఎవరైనా లింకులు పంపితే నేరుగా క్లిక్ చేయకుండా, వెబ్‌సైట్ అడ్రస్‌ను మీరే స్వయంగా బ్రౌజర్‌లో టైప్ చేయండి. ముఖ్యంగా ఢిల్లీ, తెలంగాణ పోలీసులు నకిలీ సైట్ల పట్ల ప్రజలను అప్రమత్తం చేశారు. కాబట్టి జాగ్రత్తగా సరిచూసుకోవడం మంచిది.

నకిలీ ఈ-చలాన్ వాట్సాప్ APK స్కామ్: గుర్తించడం ఎలా? వెంటనే ఏం చేయాలి?

సందేశంతో పాటు APK ఫైల్ ఉండటం, తెలియని షార్ట్ లింక్స్ (tiny URLs), వెంటనే డబ్బు కట్టాలని బెదిరించడం, ఫోన్‌లో 'యాక్సెసిబిలిటీ' (Accessibility) లేదా నోటిఫికేషన్ అనుమతులు అడగడం... ఇవన్నీ స్కామ్ సంకేతాలే! ఒకవేళ మీరు పొరపాటున ఆ లింక్ క్లిక్ చేసి యాప్ ఇన్‌స్టాల్ చేస్తే వెంటనే స్పందించండి. ముందుగా ఫోన్‌ను 'ఏర్‌ప్లేన్ మోడ్' (Airplane mode) లో పెట్టండి. తర్వాత యాక్సెసిబిలిటీ, నోటిఫికేషన్ పర్మిషన్లను తీసేసి, ఆ యాప్‌ను అన్‌ఇన్‌స్టాల్ చేయండి. ఆ వెంటనే Google Play Protect తో ఫోన్‌ను స్కాన్ చేయండి. యాక్సెసిబిలిటీ అనుమతులు ఉంటే సైబర్ నేరగాళ్లు మీ ఫోన్ స్క్రీన్‌ను చూడగలరు, ఓటీపీ (OTP) లను దొంగిలించగలరు, లావాదేవీలను ఆటోమేటిక్‌గా ఆమోదించగలరు. అందుకే వెంటనే ఆ పర్మిషన్లను తొలగించడం చాలా ముఖ్యం.

ఈ-చలాన్‌ను సురక్షితంగా చెక్ చేసుకోవడం ఎలా?

చెల్లింపుల కోసం కేవలం ప్రభుత్వ అధికారిక వెబ్‌సైట్లు లేదా 'mParivahan' యాప్‌ను మాత్రమే ఉపయోగించండి. ఇతర థర్డ్-పార్టీ యాప్‌ల జోలికి వెళ్లకపోవడమే మంచిది. అధికారిక పోర్టల్స్‌లో సురక్షిత చెల్లింపులు, రశీదు డౌన్‌లోడ్ చేసుకోవడం, తప్పుగా పడిన చలాన్లపై ఫిర్యాదు చేసే సదుపాయాలు ఉంటాయి. ఒకవేళ అధికారిక సైట్‌లో వెతకగా మీ వాహనంపై ఎలాంటి చలాన్ కనిపించకపోతే... మీకు వచ్చిన మెసేజ్ నకిలీదని స్పష్టంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు. ఎప్పుడైనా గూగుల్‌లో శోధించి ప్రభుత్వ అధికారిక లింక్‌లను మాత్రమే ఓపెన్ చేయండి.

మీ యూపీఐ (UPI) ని రక్షించుకోండి.. ఫోన్‌ను సేఫ్‌గా ఉంచండి!

ఒకవేళ మీరు ఇప్పటికే ఆ APK ఫైల్‌ను ఇన్‌స్టాల్ చేసి ఉంటే... వెంటనే వేరే ఫోన్ ద్వారా మీ యూపీఐ (UPI) పిన్ నంబర్లను మార్చుకోండి. డెబిట్/క్రెడిట్ కార్డులను బ్లాక్ చేసి, బ్యాంక్ లేదా యూపీఐ యాప్‌లో ఫిర్యాదు చేయండి. వెంటనే 1930 సైబర్ హెల్ప్‌లైన్ నంబర్‌కు కాల్ చేసి, నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ పోర్టల్‌లో ఫిర్యాదు నమోదు చేయండి. ఫోన్ సురక్షితంగా ఉండాలంటే... అవసరమైన డేటాను బ్యాకప్ చేసుకుని, 'ఫ్యాక్టరీ రీసెట్' (Factory Reset) చేయడం శ్రేయస్కరం. తిరిగి యాప్‌లను ఇన్‌స్టాల్ చేసేటప్పుడు నమ్మకమైన యాప్‌లను మాత్రమే ఇన్‌స్టాల్ చేసుకోండి. సందేహాస్పదమైన నంబర్లు లేదా మోసపూరిత వాట్సాప్ మెసేజ్‌లపై 'సంచార్ సాథీ' (Sanchar Saathi) కి చెందిన 'చక్షు' (Chakshu) పోర్టల్‌ ద్వారా రిపోర్ట్ చేయండి.