నకిలీ ఈ-చలానా లింక్‌లతో ఫోన్ హ్యాక్ అవుతుందా? మీ బ్యాంక్ ఖాతా ఖాళీ కాకుండా ఇలా రక్షించుకోండి!

ఈ మధ్యకాలంలో దేశవ్యాప్తంగా నకిలీ ఈ-చలానా (e-Challan) SMSలు, వాట్సాప్ లింకుల సైబర్ మోసాలు విపరీతంగా పెరిగిపోతున్నాయి. RTO లేదా mParivahan పేరుతో ఆండ్రాయిడ్ ఫోన్లలోకి మాల్వేర్‌ను జొరబెట్టి, బ్యాంకింగ్ వివరాలను దొంగిలిస్తున్నట్లు CERT-In (అక్టోబర్ 17, 2026 నాటికి) తీవ్ర హెచ్చరికలు జారీ చేసింది. మీ ఫోన్‌కు కూడా ఇలాంటి మెసేజ్ వస్తే వెంటనే అప్రమత్తమవ్వండి. లేదంటే మీ యూపీఐ (UPI), వాట్సాప్, బ్యాంక్ ఖాతాల్లోని సొమ్ము ఖాళీ అయ్యే ప్రమాదముంది.

RTO Challan.apk లేదా mParivahan.apk పేరుతో వచ్చే APK ఫైళ్ల పట్ల జాగ్రత్తగా ఉండాలి. సాధారణ 10 అంకెల మొబైల్ నంబర్ల నుంచి వచ్చే లింకులు, గూగుల్ ప్లే స్టోర్‌లా కనిపించే నకిలీ పేజీలను అస్సలు నమ్మకండి. ముఖ్యంగా NextGen mParivahan యాప్‌లాగే ఉన్న నకిలీ వెబ్‌సైట్లను సృష్టించి నేరుగా APK ఫైళ్లను డౌన్‌లోడ్ చేయిస్తున్నారు. మీ వాహనం నంబర్‌తో మెసేజ్ వచ్చినప్పటికీ.. వెంటనే చలానా కట్టాలని లేదా OTP ఎంటర్ చేయాలని కోరితే అది ఖచ్చితంగా సైబర్ ముఠాల పనేనని గ్రహించండి.

నకిలీ RTO e-Challan లింక్‌పై క్లిక్ చేస్తే వెంటనే చేయాల్సిన పనులు

పొరపాటున ఆ లింక్‌పై క్లిక్ చేశారా? అయితే వెంటనే మీ ఫోన్ డేటా (ఇంటర్నెట్) ఆఫ్ చేయండి. ఇటీవల డౌన్‌లోడ్ చేసిన "RTO" లేదా "mParivahan" యాప్‌లను వెంటనే అన్‌ఇన్‌స్టాల్ చేయండి. ఒకవేళ యాప్ అన్‌ఇన్‌స్టాల్ కాకపోతే.. ఫోన్ సెట్టింగ్స్‌లోకి వెళ్లి Accessibility, Device Admin పర్మిషన్లను తీసివేసి (Revoke) అన్‌ఇన్‌స్టాల్ చేయండి. అలాగే Settings, Apps, Special app access లోకి వెళ్లి Install unknown apps ఆప్షన్‌ను డిసేబుల్ చేయండి. గూగుల్ ప్లే ప్రొటెక్ట్ (Google Play Protect) స్కాన్ చేసి ప్రమాదకర యాప్‌లను తొలగించండి. మీ ఆండ్రాయిడ్ ఫోన్‌లో సెక్యూరిటీ అప్‌డేట్‌లు పెండింగ్‌లో ఉంటే వెంటనే పూర్తి చేయండి.

ఫేక్ చలానా లింక్ క్లిక్ చేశాక UPI, వాట్సాప్‌లను ఎలా సురక్షితం చేసుకోవాలి?

మీ UPI యాప్‌లో వెంటనే PIN మార్చండి. UPI Autopay ఆప్షన్‌ను చెక్ చేసి, కొత్తగా లేదా అనుమానాస్పదంగా ఉన్న ఆటోపే రిక్వెస్ట్‌లను నిలిపివేయండి లేదా క్యాన్సిల్ చేయండి. బ్యాంక్ కస్టమర్ కేర్‌కు కాల్ చేసి మీ డెబిట్/క్రెడిట్ కార్డ్‌లను ఫ్రీజ్ చేయించండి. అవసరమైతే తాత్కాలికంగా ఖాతా ట్రాన్సాక్షన్లు నిలిపివేయమని కోరండి. వాట్సాప్‌లో Linked devices సెక్షన్‌కి వెళ్లి తెలియని పరికరాలు ఉంటే లాగౌట్ చేయండి. టూ-స్టెప్ వెరిఫికేషన్ (Two-step verification) ఆన్ చేయడంతో పాటు బయోమెట్రిక్ లాక్ సెట్ చేసుకోండి.

మాల్వేర్ ఇన్ఫెక్షన్‌ను గుర్తించడం.. ఫోన్‌ను రీసెట్ చేయడం ఎలా?

మీ ఫోన్‌లో ఉన్న యాప్‌లకు సంబంధించిన SMS, Phone, Accessibility, Notification పర్మిషన్లను ఒకసారి చెక్ చేయండి. Special app access లిస్ట్‌లోని Install unknown apps, Device admin apps, VPN, Usage access వివరాలను సరిచూసుకోండి. ఒకవేళ ఐఫోన్ (iPhone) ఉపయోగిస్తుంటే తెలియని Profile ఫైళ్లను డిలీట్ చేయండి. ఇంకా సమస్య తీరకపోతే, ముఖ్యమైన డేటాను ఆఫ్‌లైన్‌లో బ్యాకప్ చేసుకుని, ఫోన్‌ను ఫ్యాక్టరీ రీసెట్ (Factory reset) చేయండి. ఆ తర్వాత అధికారిక యాప్ స్టోర్ల నుంచే నమ్మకమైన యాప్‌లను ఇన్స్టాల్ చేసుకోండి.

అసలైన చలానాను ఎలా గుర్తించాలి? మోసం జరిగితే ఫిర్యాదు చేయడం ఎలా?

ట్రాఫిక్ ఫైన్‌లను కేవలం అధికారిక eChallan పోర్టల్ లేదా NextGen mParivahan యాప్‌లో మాత్రమే చెక్ చేసుకోండి. "ట్రాఫిక్ చలానాలను కేవలం ప్రభుత్వం గుర్తించిన అధికారిక పోర్టల్స్, మీ రాష్ట్ర ట్రాఫిక్ పోలీస్ వెబ్‌సైట్ లేదా యాప్ ద్వారా మాత్రమే ధృవీకరించుకోవాలి" అని CERT-In స్పష్టం చేసింది. ఒకవేళ సైబర్ మోసానికి గురైతే cybercrime.gov.in పోర్టల్‌లో లేదా 1930 హెల్ప్‌లైన్ నంబర్‌కు కాల్ చేసి ఫిర్యాదు చేయండి. ఈ 30 సెకన్ల చెక్‌లిస్ట్ గుర్తుంచుకోండి: ఇంటర్నెట్ ఆఫ్ చేయడం, యాప్ అన్‌ఇన్‌స్టాల్ చేయడం, పర్మిషన్లు రద్దు చేయడం, స్కాన్ చేయడం, UPI పిన్ రీసెట్ చేయడం, వాట్సాప్ సెక్యూర్ చేయడం, అసలైన చలానాను సరిచూసుకోవడం, ఫిర్యాదు చేయడం.