మీ ఫోన్‌కు ఈ-చలాన్ మెసేజ్ వచ్చిందా? ఆ లింక్‌పై క్లిక్ చేస్తే మీ బ్యాంక్ ఖాతా ఖాళీ!

ఇటీవల దేశవ్యాప్తంగా నకిలీ ఆర్‌టీవో (RTO), ఈ-చలాన్ (e-Challan) మెసేజ్‌లు విపరీతంగా పెరిగిపోయాయి. దీనిపై అక్టోబర్ 9న సైబర్ సెక్యూరిటీ ఏజెన్సీ 'CERT-In' హెచ్చరికలు జారీ చేసింది. ఆండ్రాయిడ్ ఫోన్లే లక్ష్యంగా సైబర్ ముఠాలు ఈ మోసాలకు పాల్పడుతున్నట్లు స్పష్టం చేసింది. ట్రాఫిక్ ఫైన్ పడిందంటూ ఎస్ఎంఎస్ (SMS) లేదా వాట్సాప్‌ ద్వారా ఏపీకే (APK) ఫైళ్లను పంపుతున్నారు. వీటిని ఇన్‌స్టాల్ చేయగానే, మీ ఫోన్‌లో ప్రమాదకర అనుమతులు పొంది ఓటీపీ (OTP)లను హ్యాకర్లు దొంగిలిస్తున్నారు. దీనివల్ల క్షణాల్లో యూపీఐ (UPI) ఖాతాలు, క్రెడిట్/డెబిట్ కార్డుల నుంచి డబ్బులు ఖాళీ అవుతున్నాయి. కాబట్టి ఏపీకే ఫైల్ డౌన్‌లోడ్ చేయమనే ఏ లింక్‌నైనా అస్సలు నమ్మకండి.

ఈ స్కామ్‌ను గుర్తుపట్టడం చాలా తేలిక. అసలైన ఈ-చలాన్ నోటీసులు ఎప్పుడూ ఏపీకే (APK) యాప్‌లను ఇన్‌స్టాల్ చేయమని అడగవు. నకిలీ లింక్‌లు మిమ్మల్ని థర్డ్ పార్టీ వెబ్‌సైట్లకు తీసుకెళ్లి యాక్సెసిబిలిటీ, ఎస్ఎంఎస్ లేదా నోటిఫికేషన్ల యాక్సెస్ అడుగుతాయి. సెప్టెంబర్ ఆఖరు, అక్టోబర్‌లలో కేరళ, పంచకుల పోలీసులు సైతం ఇలాంటి మెసేజ్‌లపై ప్రజలను అప్రమత్తం చేశారు. మీ చలాన్లను తనిఖీ చేసుకోవాలంటే నేరుగా echallan.parivahan.gov.in లేదా మీ రాష్ట్ర అధికారిక పోర్టల్ టైప్ చేసి చూడండి. మెసేజ్‌లలో వచ్చే లింక్‌లను ఎట్టిపరిస్థితుల్లోనూ క్లిక్ చేయకండి.

నకిలీ RTO/e-Challan మాల్‌వేర్‌ను ఎలా గుర్తించాలి? ఎలా తొలగించాలి?

ఒకవేళ మీరు పొరపాటున ఆ లింక్‌పై క్లిక్ చేసి ఉంటే వెంటనే అప్రమత్తం అవ్వండి. మొదట ఫోన్‌లో ఏరోప్లేన్ మోడ్ (Airplane mode) ఆన్ చేయండి. ఆ తర్వాత సెట్టింగ్స్ > యాప్స్ > స్పెషల్ యాక్సెస్ (Settings > Apps > Special access)కి వెళ్లండి. అక్కడ యాక్సెసిబిలిటీ, ఎస్ఎంఎస్, నోటిఫికేషన్లు, ఇన్‌స్టాల్ అన్నోన్ యాప్స్ (Install unknown apps) అనుమతులను రద్దు (Revoke) చేయండి. మీ ఫోన్ తెలుగులో ఉంటే: సెట్టింగ్స్, యాప్‌లు, అనుమతులు, యాక్సెసిబిలిటీ అనే ఆప్షన్లు ఉంటాయి. ఫోన్‌లో ఉన్న "RTO" లేదా "Challan" యాప్‌ను వెంటనే అన్‌ఇన్‌స్టాల్ చేయండి. ప్లే స్టోర్ నుంచి Google Play Protect రన్ చేయండి. మీ యూపీఐ పిన్, పాస్‌వర్డ్‌లను వెంటనే మార్చేయండి. ఒకవేళ ఆ పర్మిషన్లు మళ్లీ కనిపిస్తుంటే ఫోన్‌ను సురక్షితంగా రీసెట్ చేయండి.

అసలైన ఈ-చలాన్‌కు, నకిలీ ఏపీకే (APK) లింక్‌కు తేడా ఏంటి?

అసలైన చలాన్ తనిఖీకి, వైరస్ పంపే నకిలీ లింక్‌లకు మధ్య తేడాను తెలుసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. నిజమైన ఈ-చలాన్ ప్రక్రియలో ఏ కొత్త యాప్‌నూ ఇన్‌స్టాల్ చేయాల్సిన అవసరం ఉండదు. కానీ, నకిలీ లింక్ ఏపీకే (APK) ఫైల్‌ను ఇన్‌స్టాల్ చేయమని ఒత్తిడి తెచ్చి మీ ఫోన్ పర్మిషన్లు, లాగిన్ వివరాలను దొంగిలిస్తుంది. ఆందోళనలో తప్పుడు నిర్ణయాలు తీసుకోకుండా ఉండటానికి కింద ఇచ్చిన తేడాలను ఒకసారి పరిశీలించండి.

బ్యాంకింగ్ భద్రత మరియు ఈ-చలాన్ స్కామ్‌పై ఫిర్యాదు చేయడం ఎలా?

తర్వాత బ్యాంకింగ్ భద్రతపై దృష్టి పెట్టండి. మీ బ్యాంకింగ్ యాప్స్‌లో యూపీఐ, డెబిట్, క్రెడిట్ కార్డులను లాక్ చేయండి. పిన్ సంఖ్యలను మార్చుకుని, లావాదేవీల పరిమితిని (Transaction limits) ఏర్పాటు చేసుకోండి. ఖాతా వివరాలను నిరంతరం గమనిస్తుండండి. మీ అనుమతి లేకుండా డబ్బులు డెబిట్ అయితే వెంటనే బ్యాంకుకు తెలియజేయండి. పోయిన డబ్బును రికవర్ చేసేందుకు ఆలస్యం చేయకుండా 1930 సైబర్ హెల్ప్‌లైన్‌కు కాల్ చేయండి. నకిలీ మెసేజ్‌ల స్క్రీన్‌షాట్లు, ఎస్ఎంఎస్ హెడర్‌లను భద్రపరుచుకోండి. నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ పోర్టల్‌లో ఫిర్యాదు చేయండి. భవిష్యత్తులో చలాన్ల వివరాలు తెలుసుకోవాలనుకుంటే కేవలం అధికారిక ప్రభుత్వ వెబ్‌సైట్లను మాత్రమే చూడండి.