మీ ఫోన్ లాక్ అయ్యిందా? రాన్సమ్‌వేర్ బారిన పడకుండా డేటాను ఇలా రికవర్ చేసుకోండి!

భారత్‌లో రాన్సమ్‌వేర్ దాడులు ఒక్కసారిగా పెరిగాయని తాజా నివేదిక హెచ్చరిస్తోంది. సైబర్ నేరగాళ్లు ఇప్పుడు ఏఐ (AI) టెక్నాలజీని వాడుకుంటూ ఫిషింగ్, నకిలీ గుర్తింపులతో మొబైల్ యూజర్లను టార్గెట్ చేస్తున్నారు. ఒకవేళ మీ ఫోన్ గనుక లాక్ అయితే, డేటాను కాపాడుకోవడానికి వెంటనే స్పందించాలి. మీ వాట్సాప్, ఫోటోలు, కాంటాక్ట్ లిస్టును ఎలా రికవర్ చేసుకోవాలో ఈ గైడ్ ద్వారా తెలుసుకోండి.

మీ ఫోన్ స్క్రీన్‌పై రాన్సమ్ నోట్ (డబ్బులు డిమాండ్ చేసే సందేశం) కనిపించిన వెంటనే అలర్ట్ అవ్వండి. ఆలస్యం చేయకుండా ఫోన్‌ను ఏరోప్లేన్ మోడ్‌లోకి మార్చి, వైఫై (Wi-Fi) లేదా 5G కనెక్షన్లను కట్ చేయండి. పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేయడానికి ఆధారంగా ఆ రాన్సమ్ నోట్‌ను స్క్రీన్‌షాట్ తీసి ఉంచుకోండి. హ్యాకర్లకు డబ్బులు మాత్రం అస్సలు కట్టకండి, వారు మీ ఫైల్స్‌ను అన్‌లాక్ చేస్తారన్న గ్యారెంటీ లేదు.

ఆండ్రాయిడ్, ఐఫోన్ యూజర్లు డేటాను ఇలా రికవర్ చేసుకోండి

ఆండ్రాయిడ్ యూజర్లు ఫోన్‌ను 'సేఫ్ మోడ్' (Safe Mode)లో బూట్ చేసి, అనుమానాస్పదంగా ఉన్న థర్డ్ పార్టీ యాప్స్‌ను తొలగించండి. గూగుల్ వన్ (Google One) బ్యాకప్ సాయంతో మీ కాంటాక్ట్స్, ఫైల్స్‌ను మళ్లీ పొందవచ్చు. ఐఫోన్ యూజర్లు ఐక్లౌడ్ (iCloud) లేదా ఐట్యూన్స్ బ్యాకప్ ద్వారా తమ డివైజ్‌ను రీస్టోర్ చేసుకోవాలి. వైరస్ వల్ల డిలీట్ అయిన మీడియా ఫైల్స్ కోసం ఫోటోస్ యాప్‌లోని 'రీసెంట్లీ డిలీటెడ్' (Recently Deleted) ఫోల్డర్‌ను ఒకసారి చెక్ చేయండి.

వాట్సాప్ రీస్టోర్ చేయడం మరియు సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్

వాట్సాప్ డేటాను రికవర్ చేయడానికి, యాప్‌ను మళ్లీ ఇన్‌స్టాల్ చేసేముందు మీ చివరి బ్యాకప్ సమయాన్ని సరిచూసుకోండి. క్లౌడ్ రీస్టోర్ విఫలమైతే, ఆండ్రాయిడ్‌లోని లోకల్ డేటాబేస్ (Databases) ఫోల్డర్ నుండి ఫైల్స్‌ను మూవ్ చేయడానికి ప్రయత్నించండి. ఒకవేళ ఆర్థిక సమాచారం పోగొట్టుకుంటే, వెంటనే అధికారిక ఇండియన్ సైబర్ క్రైమ్ పోర్టల్‌లో ఫిర్యాదు చేయండి. మీ యూపీఐ (UPI) లావాదేవీల్లో ఏవైనా తేడాలు గమనిస్తే వెంటనే బ్యాంకును అప్రమత్తం చేయండి.

మున్ముందు ఇలాంటి దాడులు జరగకుండా ఉండాలంటే, గూగుల్ ప్లే స్టోర్ వంటి అధికారిక యాప్ స్టోర్లనే వాడండి. మీ సోషల్ మీడియా, బ్యాంకింగ్ అకౌంట్లకు టూ-ఫ్యాక్టర్ అథెంటికేషన్ (2FA) తప్పనిసరిగా ఎనేబుల్ చేసుకోండి. మీ డేటా సురక్షితంగా ఉండటానికి ప్రతి వారం ఆఫ్‌లైన్ బ్యాకప్ తీసుకోవడం అలవాటు చేసుకోండి. మీ గుర్తింపును దొంగిలించకుండా ఉండటానికి, సిమ్ స్వాప్ (SIM swap) యాక్టివిటీల పట్ల మీ మొబైల్ ఆపరేటర్ దగ్గర ఎప్పటికప్పుడు ఆరా తీయండి.

రాన్సమ్‌వేర్ ముప్పులు మారుతున్నా, రెగ్యులర్ బ్యాకప్ ఉంటే మీ డేటా సేఫ్‌గా ఉంటుంది. మీ ఫోన్ సాఫ్ట్‌వేర్, సెక్యూరిటీ ప్యాచ్‌లను ఎప్పటికప్పుడు అప్‌డేట్ చేస్తూ ఉండండి. సురక్షితమైన యూపీఐ ఫీచర్లు, 2FA వాడటం వల్ల మీ ఆర్థిక లావాదేవీలకు రక్షణ ఉంటుంది. ఈ చిన్న జాగ్రత్తలు మీ డిజిటల్ లైఫ్ ఇతరుల చేతుల్లోకి వెళ్లకుండా కాపాడతాయి. ఎప్పుడూ అలర్ట్‌గా ఉండండి, అనుమానాస్పద లింకులపై ఫిర్యాదు చేసి భారత్‌ను సైబర్ సురక్షితంగా ఉంచడంలో తోడ్పడండి.