ఆన్‌లైన్ మోసాలకు గురయ్యారా? ఆర్‌బీఐ కొత్త రూల్స్‌తో మీ డబ్బును ఇలా తిరిగి పొందండి!

డిజిటల్ మోసాలకు అడ్డుకట్ట వేసేందుకు, బాధితులకు ఊరటనిచ్చేలా రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) కొత్త రీఫండ్ నిబంధనలను ఖరారు చేసింది. ఆన్‌లైన్ స్కామ్‌ల బారిన పడిన వారు తమ డబ్బును తిరిగి పొందేందుకు ఇకపై ఐదు రోజుల్లోపు ఫిర్యాదు చేయడం చాలా కీలకం. డిజిటల్ పేమెంట్స్ వాడే కోట్లాది మందికి ఈ కొత్త పాలసీ ఎంతో స్పష్టతనిస్తుంది.

ఈ కొత్త నిబంధనలు పూర్తిస్థాయిలో జనవరి 1, 2027 నుంచి అమల్లోకి రానున్నాయి. అయితే, మోసం జరిగిన వెంటనే రిపోర్ట్ చేయడం చాలా ముఖ్యమని ఆర్‌బీఐ స్పష్టం చేసింది. అనధికారిక లావాదేవీలపై త్వరగా స్పందించి ఫిర్యాదు చేస్తే గరిష్టంగా ₹25,000 వరకు రీఫండ్ పొందే అవకాశం ఉంటుంది. దీనివల్ల బ్యాంకులు కూడా వేగంగా స్పందించి, మోసగాళ్ల ఖాతాలను ఫ్రీజ్ చేసే వీలుంటుంది. అందుకే యూజర్లు తమ బ్యాంక్ స్టేట్‌మెంట్స్, యూపీఐ (UPI) అలర్ట్స్‌ను ఎప్పటికప్పుడు గమనిస్తూ ఉండాలి.

మీ యూపీఐ (UPI), మొబైల్ అకౌంట్లను ఇలా భద్రపరుచుకోండి

పెరుగుతున్న ఫిషింగ్ దాడులు, సోషల్ ఇంజనీరింగ్ మోసాల పట్ల యూజర్లు అప్రమత్తంగా ఉండాలి. పేమెంట్ యాప్స్‌లో బయోమెట్రిక్ అథెంటికేషన్‌ను ఎనేబుల్ చేసుకోవడం వల్ల అదనపు రక్షణ లభిస్తుంది. అలాగే, మీ బ్యాంక్ ఖాతాలకు రోజువారీ ఖర్చు పరిమితిని (Daily spending limits) సెట్ చేసుకోండి. ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ మీ ఓటీపీ (OTP) షేర్ చేయవద్దు, అనుమానాస్పద క్యూఆర్ (QR) కోడ్‌లను స్కాన్ చేయకండి. ఈ జాగ్రత్తలు పాటిస్తే హ్యాకర్ల బారిన పడకుండా మీ సొమ్మును కాపాడుకోవచ్చు.

సిమ్ స్వాపింగ్ (SIM swapping) మోసాలను అరికట్టేందుకు టెలికాం రంగంలో కొత్త నిబంధనలు అమల్లోకి వచ్చాయి. కొత్త సిమ్ తీసుకున్న తర్వాత 24 గంటల వరకు ఎస్ఎంఎస్ (SMS) సేవలు నిలిచిపోతాయి. ఈ గ్యాప్ వల్ల మోసగాళ్లకు బ్యాంక్ అథెంటికేషన్ కోడ్స్ అందకుండా అడ్డుకోవచ్చు. అలాగే, మీ పేరు మీద ఎన్ని మొబైల్ కనెక్షన్లు ఉన్నాయో తెలుసుకోవడానికి 'సంచార్ సాథి' (Sanchar Saathi) పోర్టల్‌ను క్రమం తప్పకుండా తనిఖీ చేయండి.

డిజిటల్ ఫ్రాడ్ రీఫండ్ కోసం ఈ ఆధారాలు తప్పనిసరి

రీఫండ్ పొందాలంటే బాధితులు సరైన ఆధారాలను సమర్పించాల్సి ఉంటుంది. మోసం జరిగిన వెంటనే జాతీయ సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్‌లైన్ నంబర్ 1930 కి కాల్ చేయండి. ఆ తర్వాత అధికారిక సైబర్ క్రైమ్ పోర్టల్‌లో ఫిర్యాదు నమోదు చేయండి. బ్యాంక్ విచారణ కోసం కాల్ లాగ్స్, ట్రాన్సాక్షన్ ఐడి (Transaction ID)లను భద్రపరుచుకోవడం వల్ల మీ క్లెయిమ్ ప్రక్రియ సులభం అవుతుంది.

వాట్సాప్ అకౌంట్లు, వృద్ధుల భద్రత కోసం జాగ్రత్తలు

ప్రస్తుతం వాట్సాప్, టెలిగ్రామ్ వేదికగా మోసగాళ్లు కుటుంబాలను టార్గెట్ చేస్తున్నారు. మీ అకౌంట్‌కు పిన్ (PIN) సెట్ చేసుకునేందుకు 'టూ-స్టెప్ వెరిఫికేషన్' (2SV) ఎనేబుల్ చేయడం మర్చిపోవద్దు. ఇంట్లోని వృద్ధుల బ్యాంక్ ఖాతాలకు ఖర్చు పరిమితిని (Spend caps) విధించడం ద్వారా భారీ నష్టాలను నివారించవచ్చు. జాయింట్ అకౌంట్ సేఫ్‌గార్డ్స్, ట్రాన్సాక్షన్ అలర్ట్స్ వాడటం వల్ల మరింత భద్రత లభిస్తుంది. ఆర్‌బీఐ నిబంధనల ప్రయోజనం పొందాలంటే ఎల్లప్పుడూ అప్రమత్తంగా ఉండటమే ఏకైక మార్గం.