SBI డేటా లీక్: మీ ఖాతా సురక్షితమేనా? హ్యాకర్ల బారిన పడకుండా వెంటనే చేయాల్సిన పనులివే!

దేశంలోనే అతిపెద్ద ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంక్ అయిన స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (SBI)లో డేటా లీక్ అయినట్లు అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. డార్క్ వెబ్‌లో కస్టమర్ల రికార్డులు ఉన్నట్లు అక్టోబర్ 16న అలర్ట్స్ రావడంతో.. కొందరు ఖాతాదారులకు సంబంధించిన డేటా బయటకు పొక్కినట్లు అక్టోబర్ 21, 2026న SBI వెల్లడించింది. ప్రాథమిక తనిఖీల్లో సుమారు 3.75 లక్షల ఫైళ్లలో 3,897 మంది కస్టమర్ల రికార్డులు ఉన్నట్లు తేలింది. ఈ నేపథ్యంలో ఈరోజు (అక్టోబర్ 24) SBI ఖాతాదారులను లక్ష్యంగా చేసుకుని సైబర్ ఫిషింగ్ దాడులు పెరిగే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

మీ ఫోన్ భద్రతకు ఇది ఎందుకు ముప్పంటే.. లీకైన పేర్లు, ఫోన్ నంబర్లు, చిరునామాలను ఉపయోగించి సైబర్ నేరగాళ్లు నమ్మశక్యంగా ఉండే "KYC" లేదా లోన్ స్కామ్ మెసేజ్‌లు పంపుతుంటారు. అత్యవసరమని నమ్మిస్తూ OTPలు అడగడం లేదా ఫోన్‌ను రిమోట్‌గా కంట్రోల్ చేసే యాప్‌లు ఇన్‌స్టాల్ చేయమని ఒత్తిడి తెస్తుంటారు. వ్యక్తిగత వివరాలు షేర్ చేయవద్దని, ధృవీకరించని యాప్‌లు డౌన్‌లోడ్ చేయవద్దని బ్యాంకింగ్ నియంత్రణ సంస్థలు హెచ్చరిస్తున్నాయి. భారత్‌లో సోషల్ మీడియా, మెసేజింగ్ యాప్‌లలో ఇలాంటి మోసాలు ఎక్కువయ్యాయని స్పష్టం చేస్తున్నాయి. కాబట్టి కొత్త లింక్‌లు, యాప్ ప్రమోషన్లతో చాలా జాగ్రత్తగా ఉండటం మంచిది.

SBI డేటా లీక్ భయాలు: ఇప్పటివరకు అధికారికంగా తేలిందేంటి?

SBI ఎక్స్ఛేంజ్ ఫైలింగ్ ప్రకారం.. లీకైన డేటా అసలైందా కాదా, ఎక్కడి నుంచి లీక్ అయిందనే దానిపై నిపుణులు దర్యాప్తు చేస్తున్నారు. దీనికోసం CERT-In ప్యానెల్‌లోని స్వతంత్ర సంస్థ సేవలను వాడుకుంటున్నారు. అయితే బ్యాంకింగ్ సేవలకు ఎలాంటి భంగం వాటిల్లలేదని SBI స్పష్టం చేసింది. ఓ ఆన్‌లైన్ ఫోరమ్‌లో 3.75 లక్షల వరుసల డేటా, 2,722 PDFలు లీకయ్యాయని ప్రచారం జరిగింది. ఇందులో ఎక్కువగా లోన్స్, KYC డేటా ఉన్నట్లు సమాచారం. ఇది ఎంతవరకు నిజమనేది ఇంకా తేలనప్పటికీ, ఫిషింగ్ ముప్పు పెరిగే ప్రమాదముంది. అందుకే దర్యాప్తు పూర్తయ్యే వరకు కస్టమర్లు చాలా అప్రమత్తంగా ఉండాలి.

YONO, UPI వాడుతున్నారా? వెంటనే చేయాల్సిన సెక్యూరిటీ చెక్స్ ఇవే..

ముందుగా మీ YONO లాగిన్ పాస్‌వర్డ్, MPIN మార్చుకోండి. అలాగే UPI PINను కూడా రీసెట్ చేయండి. ఏమైనా అనుమానంగా ఉంటే.. YONO యాప్ ద్వారా తాత్కాలికంగా మీ అకౌంట్‌కు UPI సేవలను డిసేబుల్ చేయండి. నెట్ బ్యాంకింగ్‌లో థర్డ్-పార్టీ లావాదేవీల లిమిట్‌ను తగ్గించుకోండి. ప్లే ప్రొటెక్ట్ స్కాన్ చేసి, మీ ఫోన్లో తెలియని APK ఫైళ్లు ఉంటే వెంటనే తీసేయండి. కొన్ని యాప్‌లకు ఇచ్చిన యాక్సెసిబిలిటీ (Accessibility), డివైజ్ అడ్మినిస్ట్రేటర్ అనుమతులను రద్దు చేసి యాప్‌లను డిలీట్ చేయండి. ఈ జాగ్రత్తలు పాటిస్తే సైబర్ దాడి ముప్పు నుంచి తప్పించుకోవచ్చు.

SIM-స్వాప్ మోసాల అడ్డుకట్ట, UPI లిమిట్స్, ఫిర్యాదు మార్గాలు

మీ సిమ్ కార్డుకు SIM PIN సెట్ చేయండి. కొత్త సిమ్ తీసుకునేటప్పుడు కఠిన తనిఖీలు చేపట్టాలని టెలికాం ఆపరేటర్‌ను కోరండి. ఒకవేళ సిమ్ పోతే వెంటనే ఆపరేటర్ యాప్ లేదా పోర్టల్ ద్వారా బ్లాక్ చేయండి. SIM-స్వాప్ మోసాలను అరికట్టేందుకు TRAI 2024 నియమాల ప్రకారం.. సిమ్ మార్చిన తర్వాత 7 రోజులు పోర్టింగ్ సేవలు నిలిచిపోతాయి (కూలింగ్ ఆఫ్ పీరియడ్). మీ UPI, ట్రాన్స్‌ఫర్ లిమిట్‌లను తగ్గించుకోండి. మెసేజ్ అలెర్ట్‌లను నిశితంగా గమనించండి. ఒకవేళ మీ అకౌంట్ నుండి సొమ్ము డెబిట్ అయితే వెంటనే బ్యాంక్‌లో ఫిర్యాదు చేసి, NPCI పోర్టల్‌లో రిజిస్టర్ చేయండి. RBI పరిమిత బాధ్యత నియమావళి వర్తిస్తుంది (2026 సవరణలు పరిశీలనలో ఉన్నాయి). వెంటనే 1930 కాల్ చేసి జాతీయ సైబర్ పోర్టల్‌లో ఫిర్యాదు నమోదు చేయండి.

ఫోన్ ‘ఫ్యాక్టరీ రీసెట్’ ఎప్పుడు చేయాలి? బ్యాకప్ ఎలా తీసుకోవాలి?

ఫోన్లో తెలియని APK ఫైళ్లు ఇన్‌స్టాల్ చేసినా, అనుమానాస్పద యాప్‌లకు యాక్సెసిబిలిటీ అనుమతులు ఇచ్చినా, తొలగించలేని మాల్‌వేర్‌ను గూగుల్ ప్లే ప్రొటెక్ట్ గుర్తిస్తే.. ఫోన్‌ను ఫ్యాక్టరీ రీసెట్ చేయడం మంచిది. రీసెట్ చేసే ముందు యాప్‌లు, మెసేజ్‌లు, డివైజ్ సెట్టింగ్‌లను మీ గూగుల్ అకౌంట్‌కు బ్యాకప్ తీసుకోండి. ఫోన్ రీసెట్ చేయడానికి ముందు 'ఫ్యాక్టరీ రీసెట్ ప్రొటెక్షన్' నిబంధనలను గుర్తుంచుకోండి. ఈ ముందస్తు జాగ్రత్తలు పాటిస్తే మీ ఫోన్ డేటా భద్రంగా ఉంటుంది.