వాట్సాప్‌లో పెళ్లి పత్రికల పేరుతో వస్తున్న లింక్స్ క్లిక్ చేస్తున్నారా? మీ బ్యాంక్ ఖాతా ఖాళీ అవ్వొచ్చు!

అక్టోబర్ 20–22 తేదీల్లో పోలీసులు జారీ చేసిన బులెటిన్లు, నమోదైన కొత్త ఎఫ్‌ఐఆర్‌లు ఒక విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తున్నాయి. వాట్సాప్‌లో పెళ్లి పిలుపుల (Wedding Invitation) పేరిట పంపే ఏపీకే (APK) ఫైళ్లు, క్యూఆర్ కోడ్ స్కామ్‌లు తీవ్రస్థాయిలో పెరిగిపోతున్నాయి. నకిలీ ఇన్విటేషన్‌ను నమ్మి ఒక వ్యక్తి తన పొదుపు మొత్తాన్ని కోల్పోవడంతో, అక్టోబర్ 20న ముంబైలోని గోవాండి పోలీసులు కేసు నమోదు చేశారు. ఇక పెళ్లిళ్ల సీజన్ పీక్‌లో ఉండటంతో రాజస్థాన్ పోలీసులు కూడా ప్రజలను అప్రమత్తం చేశారు. ఒకవేళ మీరు కూడా అలాంటి లింక్‌ను క్లిక్ చేసి ఉంటే, కొన్ని నిమిషాల్లోనే స్పందించి తగిన చర్యలు తీసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. మెసేజింగ్ యాప్‌ల ద్వారా వచ్చే ఎలాంటి అనుమానాస్పద ఫైళ్లను ఫోన్లలో ఇన్‌స్టాల్ చేయవద్దని పోలీసులు విజ్ఞప్తి చేస్తున్నారు.

ఈ సైబర్ ముఠాల పనితీరు చాలా సింపుల్‌గా, అంతే దారుణంగా ఉంటుంది. ఈ ఏపీకే ఫైల్ చూడటానికి పెళ్లి పత్రికలాగే కనిపిస్తుంది. కానీ ఇన్‌స్టాల్ చేశాక ఓటీపీలను చదవడానికి వీలుగా 'యాక్సెసిబిలిటీ', 'నోటిఫికేషన్' అనుమతులను కోరుతుంది. ఇక క్యూఆర్ కోడ్ మోసాల విషయానికొస్తే.. వాట్సాప్‌లోని ‘లింక్డ్ డివైసెస్’ ఫీచర్‌ను దుర్వినియోగం చేస్తూ, సైలెంట్‌గా హ్యాకర్ బ్రౌజర్‌కు మీ ఖాతాను కనెక్ట్ చేస్తాయి. "ఏదైనా ఫైల్ పేరు చివర ‘.apk’ అని ఉంటే.. అది డిజిటల్ ఆహ్వాన పత్రిక కాదు, కచ్చితంగా ఒక వైరస్ అని గ్రహించండి."

వాట్సాప్ వెడ్డింగ్ కార్డ్ APK లేదా క్యూఆర్ కోడ్ స్కామ్‌లో చిక్కుకుంటే వెంటనే ఏం చేయాలి?

అన్నింటికంటే ముందు ఫోన్ నెట్‌వర్క్ కనెక్టివిటీని డిస్‌కనెక్ట్ చేయండి: వెంటనే ఏర్‌ప్లేన్ మోడ్‌ను ఆన్ చేసి, వైఫై (Wi-Fi) ని ఆపివేయండి. తెలియని ఏపీకే ఫైళ్లను అన్‌ఇన్‌స్టాల్ చేసి, గూగుల్ ప్లే ప్రొటెక్ట్ (Play Protect) ద్వారా ఫుల్ స్కాన్ చేయండి. ఆ తర్వాత ఫోన్ ‘సెట్టింగ్స్’లోకి వెళ్లి.. అనుమానాస్పద యాప్‌లకు ఇచ్చిన యాక్సెసిబిలిటీ, నోటిఫికేషన్, ఓవర్‌లే పర్మిషన్లను రద్దు (Revoke) చేయాలి. ‘డివైజ్ అడ్మిన్ యాప్స్’ (Device admin apps) విభాగంలో తెలియని యాప్‌లు ఏవైనా ఉంటే, వాటిని డీయాక్టివేట్ చేసిన తర్వాతే అన్‌ఇన్‌స్టాల్ చేయండి. మీరు స్వయంగా ఇన్‌స్టాల్ చేయని థర్డ్ పార్టీ యాప్ స్టోర్లను కూడా తొలగించండి. ఒకవేళ పర్మిషన్లు మళ్లీ మళ్లీ ఆన్ అవుతుంటే, డేటాను బ్యాకప్ చేసుకుని ఫోన్‌ను ‘ఫ్యాక్టరీ రీసెట్’ చేసి ఆపై రీస్టోర్ చేయడం సురక్షితం.

వాట్సాప్ సెక్యూరిటీ లాక్‌డౌన్, రికవరీ స్టెప్స్

తదుపరి చర్యగా మీ వాట్సాప్ ఖాతాను భద్రపరచాలి. అవసరమైతే యాప్‌ను రీసెట్ చేసి, వెంటనే ‘టూ-స్టెప్ వెరిఫికేషన్’ (Two-step verification) ఆన్ చేసుకోండి. అలాగే ఈమెయిల్ ఐడీని కూడా జత చేయండి. వాట్సాప్‌లోని ‘లింక్డ్ డివైసెస్’ (Linked devices) ఆప్షన్‌లోకి వెళ్లి ప్రతీ సెషన్‌నూ పరిశీలించండి. అక్కడ మీకు తెలియని డెస్క్‌టాప్‌లు లేదా ఇతర డివైజ్‌లు ఉంటే వెంటనే లాగ్ అవుట్ చేయండి. కంప్యూటర్లలో కనెక్ట్ అయి ఉన్న ‘వాట్సాప్ వెబ్’ నుంచి కూడా సైన్ అవుట్ అవ్వండి. పండుగల సీజన్‌లో ఖాతాల భద్రతను మరింత పెంచేందుకు సరికొత్త సెక్యూరిటీ ఫీచర్లను అందుబాటులోకి తెస్తున్నట్లు మెటా వెల్లడించింది.

ఫోన్ హ్యాక్ అయిన తర్వాత బ్యాంకింగ్, UPI భద్రతా చర్యలు

మీ ఫోన్‌కు లింక్ అయి ఉన్న అన్ని యాప్‌ల యూపీఐ పిన్ (UPI PIN) నంబర్లను వెంటనే మార్చేయండి. మీ యాప్ సపోర్ట్ చేస్తే రోజువారీ లావాదేవీల పరిమితిని (Per-day limit) తగ్గించండి. ఆలస్యం చేయకుండా మీ బ్యాంకుకు సమాచారం అందించి, 1930 సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్‌లైన్ నంబర్‌కు కాల్ చేయండి. లావాదేవీల స్క్రీన్‌షాట్లను సురక్షితంగా ఉంచుకోండి. బ్యాంకు వారిని సంప్రదించి వివాదాస్పద లావాదేవీపై ‘ఛార్జ్‌బ్యాక్’ లేదా డిస్ప్యూట్ రైజ్ చేయమని కోరండి. నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్ పోర్టల్‌లో ఫిర్యాదు చేస్తూ, మెసేజ్ పంపినవారి ఫోన్ నంబర్, ఏపీకే వివరాలను జత చేయండి. గుర్తుంచుకోండి: క్యూఆర్ కోడ్‌ను డబ్బులు చెల్లించడానికి మాత్రమే స్కాన్ చేస్తారు, డబ్బులు స్వీకరించడానికి కాదు!

మోసాల నివారణకు చిట్కాలు.. అక్టోబర్ సెక్యూరిటీ ప్యాచెస్

ఇలాంటి సైబర్ దాడులు మళ్లీ జరగకుండా జాగ్రత్తపడండి. మీ ఫోన్‌లో 'ఇన్‌స్టాల్ అన్‌నోన్ యాప్స్' (Install unknown apps) ఆప్షన్‌ను డిసేబుల్ చేయండి లేదా శామ్‌సంగ్ వినియోగదారులు 'ఆటో బ్లాకర్' (Auto Blocker) ఫీచర్‌ను ఆన్ చేసుకోండి. చాట్‌లలో వచ్చే ఎలాంటి క్యూఆర్ కోడ్‌లను స్కాన్ చేయవద్దు. ఒకవేళ ఆహ్వాన పత్రికలు వస్తే ముందుగా పంపిన వారికి నేరుగా ఫోన్ చేసి వివరాలు ధ్రువీకరించుకోండి. ఆండ్రాయిడ్, గెలాక్సీ డివైజెస్ ఉన్నవారు తీవ్రమైన సెక్యూరిటీ లోపాలను సరిచేసే 'అక్టోబర్ 2026' ప్యాచెస్‌ను వెంటనే అప్‌డేట్ చేసుకోండి. బడ్జెట్ ఫోన్లలో కూడా ప్లే ప్రొటెక్ట్ (Play Protect) ఎల్లప్పుడూ ఆన్‌లోనే ఉండాలి.