చంద్రునిపై సల్ఫర్ తో పాటు ఇతర మూలకాలను కనుగొన్న ప్రగ్యాన్ రోవర్! హైడ్రోజన్ కోసం అన్వేషణ 

చంద్రయాన్-3 మిషన్ యొక్క 'ప్రగ్యాన్' రోవర్‌ లోని లేజర్-ప్రేరిత బ్రేక్‌డౌన్ స్పెక్ట్రోస్కోప్ పరికరం చంద్రుని దక్షిణ ధ్రువానికి సమీపంలో ఉన్న చంద్రుని ఉపరితలంపై సల్ఫర్ ఉనికిని మొదటిసారిగా ఇన్-సిటు కొలతల ద్వారా నిస్సందేహంగా ధృవీకరించిందని ఇస్రో మంగళవారం ఒక ప్రకటనలో తెలిపింది.

చంద్రుని ఉపరితలంపై సల్ఫర్ తో పాటు అల్యూమినియం, కాల్షియం, ఐరన్, క్రోమియం, టైటానియం, మాంగనీస్, సిలికాన్ మరియు ఆక్సిజన్‌లను కూడా ఈ పరికరం గుర్తించిందని పేర్కొంది. చంద్రయాన్ 3 మిషన్ లో రోవర్ ఇప్పటివరకు ఊహించినట్లుగానే విజయవంతంగా పనిచేస్తోందని కూడా తెలిపింది.

చంద్రయాన్-3 రోవర్‌లోని లేజర్-ప్రేరిత బ్రేక్‌డౌన్ స్పెక్ట్రోస్కోపీ (LIBS) పరికరం దక్షిణ ధ్రువం దగ్గర చంద్రుని ఉపరితలం యొక్క మూలక కూర్పుపై మొట్టమొదటి ఇన్-సిటు కొలతలను చేసింది. ఈ ఇన్-సిటు కొలతలు సల్ఫర్ ఉనికిని నిర్ధారిస్తాయి. ఈ ప్రాంతంలో నిస్సందేహంగా, ఆర్బిటర్‌లలోని సాధనాల ద్వారా సాధ్యమయ్యేది కాదు" అని అంతరిక్ష సంస్థ ఒక ప్రకటనలో తెలిపింది.

ISRO సమాచారం ప్రకారం, LIBS అనేది తీవ్రమైన లేజర్ పల్స్‌లకు బహిర్గతం చేయడం ద్వారా పదార్థాల కూర్పును విశ్లేషించే శాస్త్రీయ సాంకేతికత.

ఈ పద్ధతిలో "అధిక-శక్తి లేజర్ పల్స్ రాయి లేదా మట్టి వంటి పదార్థం యొక్క ఉపరితలంపై కేంద్రీకరించబడుతుంది. ఈ లేజర్ పల్స్ అత్యంత వేడి మరియు స్థానికీకరించిన ప్లాస్మాను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. సేకరించిన ప్లాస్మా లైట్ వర్ణపటంగా పరిష్కరించబడుతుంది మరియు ఛార్జ్ కపుల్డ్ పరికరాల వంటి డిటెక్టర్ల ద్వారా గుర్తించబడుతుంది. ప్రతి మూలకం ప్లాస్మా స్థితిలో ఉన్నప్పుడు కాంతి తరంగదైర్ఘ్యాల (wavelengths) లక్షణ సమూహాన్ని విడుదల చేస్తుంది కాబట్టి, పదార్థం యొక్క మౌళిక కూర్పు నిర్ణయించబడుతుంది," అని ఇది పేర్కొంది.

చంద్రుని ఉపరితలంపై సల్ఫర్ తో పాటు అల్యూమినియం (AL), సల్ఫర్ (S), కాల్షియం (Ca), ఐరన్ (Fe), క్రోమియం (Cr), మరియు టైటానియం (Ti) ఉనికిని ప్రాథమిక విశ్లేషణలు వెల్లడించాయి. తదుపరి కొలతలు మాంగనీస్ (Mn), సిలికాన్ (Si), మరియు ఆక్సిజన్ (O) ల ఉనికిని వెల్లడించాయి. ఇంకా, హైడ్రోజన్ ఉనికిపై సమగ్ర దర్యాప్తు జరుగుతోందని ఇస్రో తెలిపింది.

LIBS పరికరం 1975లో మొట్టమొదటి భారతదేశ ఉపగ్రహాన్ని రూపొందించిన బెంగళూరులోని పీన్యా ఇండస్ట్రియల్ ఎస్టేట్‌లోని ఎలక్ట్రో-ఆప్టిక్స్ సిస్టమ్స్ కోసం ప్రయోగశాలలో అభివృద్ధి చేయబడింది.

భారతదేశం ఆగస్టు 23న ISRO యొక్క ప్రతిష్టాత్మక మూడవ మూన్ మిషన్ చంద్రయాన్-3 యొక్క ల్యాండర్ మాడ్యూల్ (LM) చంద్రుని ఉపరితలంపై ల్యాండ్ చేసి చరిత్రను లిఖించింది. ఈ ఘనతను సాధించిన నాల్గవ దేశంగా నిలిచింది మరియు భూమి యొక్క ఏకైక సహజమైన దక్షిణ ధృవానికి చేరుకున్న మొదటి దేశంగా నిలిచింది.

చంద్రయాన్-3 విక్రమ్ ల్యాండర్ సాఫ్ట్ ల్యాండింగ్ చేసిన ప్రదేశానికి 'శివశక్తి పాయింట్' అని పేరు పెట్టాలని, 2019లో చంద్రుని ఉపరితలంపై చంద్రయాన్-2 ల్యాండర్ క్రాష్ ల్యాండ్ అయిన ప్రదేశానికి "తిరంగా పాయింట్". అని పేరు పెట్టే నిర్ణయాన్ని ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ శనివారం ప్రకటించారు.

అలాగే చంద్రయాన్-3 ల్యాండర్ చంద్రుడి ఉపరితలంపై స్పర్శించిన రోజు ఆగస్టు 23ని 'జాతీయ అంతరిక్ష దినోత్సవం'గా జరుపుకుంటామని మోదీ ప్రకటించిన సంగతి మీకు తెలిసిందే.